Slachtofferrol aannemen
Veel mensen zijn bang voor het aannemen van een slachtofferrol. Alsof erkennen dat je slachtoffer bent geweest automatisch betekent dat je zwak bent, geen verantwoordelijkheid neemt of blijft hangen in pijn. Precies daar ontstaat vaak verwarring. “Maar ik wil mezelf niet als slachtoffer zien,” zeggen mijn cliënten vaak letterlijk. Ik begrijp dat. We willen onszelf niet reduceren tot slachtoffer-zijn. Maar wanneer je jezelf geen slachtoffer wilt noemen, sluit je soms ook het deel uit dat dat wel degelijk is (geweest). Door het niet te willen, verdwijnt het niet. 
Slachtofferrol kenmerken: wanneer pijn zich anders gaat uiten
Wat vaak “slachtoffer attitude” wordt genoemd, ontstaat niet zomaar. Iemand blijft hangen in hulpeloosheid, voelt weinig regie meer, wijst vooral naar de buitenwereld of maakt zichzelf klein vanuit wat hem of haar is aangedaan. Dat zijn slachtofferrol kenmerken waar we vaak iets van vinden. Soms bij anderen, maar ook bij onszelf. Alleen zit daar meestal iets onder. Vaak blijft onverwerkt verdriet zich juist melden in gevoelens van machteloosheid, wrok of onrecht. In blijven wijzen naar de ander zonder werkelijk te voelen wat jou zoveel pijn doet. Als bescherming dus.
Het verschil tussen een slachtofferrol aannemen en jezelf ermee identificeren
Juist door wel te erkennen dát jou iets is overkomen en aangedaan, sluit je de ervaring in als jouw realiteit. Als een stuk van jouw geschiedenis of heden. Daar zit precies het verschil. Er is een groot verschil tussen jezelf volledig identificeren met slachtofferschap óf erkennen dat je slachtoffer bent geweest van iets. Wanneer je die erkenning niet toestaat, blijft de verantwoordelijkheid vaak te veel bij jezelf liggen. En verdwijnt die bij de dader of bij de situatie waarin iets is gebeurd. Dan ontstaan overtuigingen als:
- “Misschien stelde ik me aan.”
- “Ik had sterker moeten zijn.”
- “Het was niet écht erg.”
Slachtofferrol doorbreken begint niet bij ontkennen
Veel mensen denken dat je de slachtofferrol kunt doorbreken door (nog) harder te worden voor jezelf. Door jezelf toe te spreken, positief te denken of “gewoon door te gaan.” Maar traumaverwerking werkt vaak anders. Het slachtofferdeel in jezelf heeft juist liefde, erkenning en veiligheid nodig. Niet nog meer afwijzing. Het is namelijk niet zo dat als je jezelf geen slachtoffer noemt, dat het niet gebeurd is. Traumaverwerking gaat over de realiteit aanvaarden zoals die is. En de realiteit is dat trauma plaatsvindt in een situatie van macht en onmacht. Te overweldigend, te machteloos, niet moreel te bevatten. 
Uit de slachtofferrol stappen zonder jezelf af te wijzen
Uit de slachtofferrol stappen betekent niet dat je moet ontkennen wat je hebt meegemaakt. Het betekent juist dat je kunt erkennen: dit is mij aangedaan, én ik ben méér dan wat mij is overkomen. Dan heb je het slachtoffer in jezelf te verzorgen. Je bent dat niet helemaal, maar het hoort wel helemaal bij jou. Uit de slachtofferrol stappen is vaak niet iets wat je alleen doet. Het klinkt soms alsof je gewoon een knop moet omzetten. Alsof je vanaf morgen besluit om “sterker” te zijn en verder te gaan. Maar zo werkt het meestal niet. Wanneer je lange tijd hebt geleefd vanuit pijn, aanpassing, onveiligheid of machteloosheid, dan raak je bepaalde patronen niet zomaar kwijt. Zeker niet als die ooit nodig waren om te overleven.
Daarom is een slachtofferrol doorbreken vaak ook niet iets wat je volledig alleen lukt.
Mij, Suzanne, in ieder geval niet.
Wat wel helpt, is gaan begrijpen wat er van binnen gebeurt. Welke patronen zijn ontstaan. Welke overtuigingen je bent gaan geloven. En welke stappen je langzaam kunt nemen om weer meer regie, veiligheid en verbinding met jezelf te voelen. Niet door jezelf af te wijzen dus. Maar juist door jezelf serieus te nemen.
Wil je hier hulp bij? Ik help je graag.
