Verbonden zijn zonder jezelf te verliezen
Soms ben je als volwassen vrouw nog steeds symbiotisch verbonden met je moeder, zonder dat je dat doorhebt.
Je leeft je eigen leven. Je kunt een eigen huis hebben, een relatie, kinderen, werk en je leven prima zelf regelen. En toch is van binnen haar blik op jou, of op wie zij wil dat je bent, nog steeds een belangrijk kompas voor jou.
Je hebt je als kind dan niet alleen aan háár gehecht, maar ook aan wat er nodig was om met haar verbonden te blijven: aan haar goedkeuring, aan haar verwachtingen, aan haar beeld van wat goed is voor jou.
Als kind kun je niet anders dan daarin meegaan. Haar blik wordt belangrijker dan die van jezelf en zo verweef je jezelf met je moeder. Om zo veilig mogelijk te zijn.
Wanneer ben je symbiotisch verbonden met je moeder?
Bij een symbiotische moeder-dochterrelatie is het niet altijd duidelijk waar je moeder ophoudt en waar jij begint. Niet letterlijk natuurlijk, maar emotioneel.
Wat vind ik eigenlijk?
Wat wil mijn moeder dat ik vind?
Maak ik deze keuze omdat die bij mij past, of omdat ik weet dat zij deze keuze goedkeurt?
Die grens kan zo vanzelfsprekend vervaagd zijn dat je de symbiose helemaal niet als symbiose ervaart. Je hebt misschien eerder het idee dat jullie gewoon een heel sterke band hebben. Of dat jij nu eenmaal veel rekening met haar houdt, of dat wat zij zegt klopt.
Maar hechting gaat niet alleen over verbonden zijn. Het gaat juist ook over de ruimte die er binnen die verbinding nodig is om jezelf te worden als kind.
Verbinding én ruimte om jezelf te worden
Als kind heb je je moeder natuurlijk hoognodig. Voor veiligheid, regulatie, bescherming en verbinding. Maar juist vanuit die verbinding hoort er ook ruimte te ontstaan om je los van haar te ontwikkelen. Om te gaan ontdekken wat jij voelt, wat jij vindt, wat jij wilt en wat bij jou past.
Dat is autonomie.
Autonomie is niet het tegenovergestelde van hechting. Het hoort erbij. Het is juist een heel nodig onderdeel van een veilige hechting.
Alleen als ‘verbondenheid’ vooral veilig voelt wanneer je je aanpast aan de ander, wordt het behoorlijk moeilijk om jezelf te leren kennen als je kind bent. Zeker wanneer je moeder veel bepaalt, veel kritiek heeft of voortdurend weet wat goed voor je is.
Hoe ontdek je wie je bent als iemand anders steeds vertelt wie je zou moeten zijn?
Hoe leer je wat jij wilt als er weinig ruimte is om iets anders te willen?
Hoe ontwikkel je een eigen innerlijk kompas als je steeds naar buiten moet kijken om te bepalen of je het goed doet?
Als de grens tussen jou en je moeder vervaagt
Zo kan er een vorm van symbiose met je moeder ontstaan. De grens tussen wat van jou is en wat van je moeder is, wordt minder helder. En wat vroeger tussen jullie gebeurde, kan later in jou verder gaan. Een soort interne symbiotische moeder-dochter relatie dus.
Je bent allang volwassen, maar bij een keuze hoor je haar stem.
Je voelt schuld als je iets anders doet dan zij zou doen.
Je twijfelt aan jezelf wanneer zij kritiek heeft.
Je vraagt je af wat zij ervan zal vinden.
Misschien merk je zelfs dat je keuzes al bij voorbaat aanpast, zodat je haar frontale reactie niet hoeft te voelen.
De oorspronkelijke symbiose wordt op die manier geïnternaliseerd en draait door in jouzelf. Je moeder hoeft dan niet eens meer naast je te staan om invloed te hebben op hoe jij jezelf ervaart. Haar blik kan jouw blik op jezelf zijn geworden.
En dan kun je heel zelfstandig functioneren en toch moeite hebben om werkelijk vanuit jezelf te leven.
Loskomen betekent niet dat je de verbinding moet verbreken
Loskomen uit deze symbiotische moeder- dochter relatie betekent daarom niet automatisch dat je afstand van haar moet nemen of de relatie moet verbreken. Het gaat veel meer over het ontwikkelen van een duidelijker onderscheid tussen jou en haar. Je kunt dan weer dochter worden op jouw manier. Je kunt jezelf afvragen
- Wat is van haar en wat is van mij?
- Wat vindt zij belangrijk – en wat vind ik belangrijk?
- Wat voelt voor haar goed – en wat voelt voor míj goed?
- Waar pas ik me nog steeds aan omdat ik bang ben voor kritiek, teleurstelling, boosheid of afstand?
Veiligheid is niet alleen nabijheid, maar ook de vrijheid om een afzonderlijk zelf te ontwikkelen.
